I. GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN TÀI CHÍNH XANH TẠI VIỆT NAM
Hoàn thiện khung pháp lý
Việt Nam cần ban hành Luật Tài chính Xanh nhằm tạo nền tảng pháp lý thống nhất cho hoạt động tài chính xanh. Luật này cần quy định rõ ràng về các nguyên tắc, tiêu chí, tiêu chuẩn, quy trình phát hành trái phiếu xanh, tín dụng xanh, bảo hiểm xanh,… Đồng thời, cần hoàn thiện hệ thống văn bản quy phạm pháp luật liên quan đến tài chính xanh, đảm bảo tính minh bạch và trách nhiệm giải trình trong hoạt động này.
Phát triển sản phẩm/ dịch vụ tài chính xanh
Cần phát triển đa dạng các sản phẩm, dịch vụ tài chính xanh đáp ứng nhu cầu của các ngành kinh tế, lĩnh vực ưu tiên phát triển xanh. Các sản phẩm này bao gồm tín dụng xanh, trái phiếu xanh, bảo hiểm xanh,… Cần hỗ trợ các doanh nghiệp phát triển dự án xanh thông qua các sản phẩm tài chính xanh, đồng thời phát triển các sản phẩm tài chính hướng đến khuyến khích tiêu dùng xanh, tiết kiệm năng lượng, bảo vệ môi trường.
Nâng cao nhận thức và năng lực
Việc nâng cao nhận thức của cộng đồng về tầm quan trọng của tài chính xanh là vô cùng cần thiết. Theo đó, Chính phủ cần tăng cường tuyên truyền, giáo dục về lĩnh vực này thông qua các phương tiện truyền thông đại chúng, các chương trình đào tạo, hội thảo,… Đồng thời, nâng cao năng lực của các bên liên quan tham gia vào hoạt động tài chính xanh, bao gồm cơ quan quản lý nhà nước, tổ chức tài chính, doanh nghiệp và người tiêu dùng. Phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao trong lĩnh vực tài chính xanh cũng là một giải pháp quan trọng.
Hỗ trợ nghiên cứu và phát triển
Cần hỗ trợ nghiên cứu và phát triển các mô hình tài chính xanh phù hợp với điều kiện thực tế của Việt Nam. Việc ứng dụng các công nghệ tiên tiến vào hoạt động tài chính xanh cũng cần được khuyến khích. Chia sẻ kinh nghiệm quốc tế trong lĩnh vực tài chính xanh và hợp tác với các tổ chức quốc tế, các nước phát triển cũng là những giải pháp hiệu quả để thúc đẩy phát triển tài chính xanh tại Việt Nam.
Tăng cường hợp tác quốc tế
Tăng cường hợp tác quốc tế trong lĩnh vực tài chính xanh là chìa khóa để Việt Nam học hỏi kinh nghiệm quốc tế, huy động nguồn lực tài chính cho phát triển xanh, tham gia các diễn đàn quốc tế về tài chính xanh. Hợp tác với các tổ chức quốc tế và các nước phát triển trong lĩnh vực này cũng sẽ góp phần thúc đẩy phát triển tài chính xanh hiệu quả và bền vững tại Việt Nam.
Trong tương lai, Việt Nam sẽ trở thành điểm đến hấp dẫn cho nguồn vốn xanh quốc tế, nhờ vào môi trường pháp lý đang được cải thiện liên tục. Các tổ chức tài chính và doanh nghiệp đang tập trung vào việc kinh doanh tuần hoàn và phát triển tài chính xanh một cách hiệu quả, nhằm thu hút nguồn lực đầu tư cho sự phát triển và hội nhập quốc tế, đặc biệt là trong lĩnh vực phát triển bền vững.
II. NHỮNG THÁCH THỨC TRONG VIỆC HUY ĐỘNG TÀI CHÍNH XANH
Huy động tài chính xanh, trong đó đề cập đến việc tài trợ cho các dự án và sáng kiến bền vững với môi trường và có trách nhiệm với xã hội, đi kèm với một số thách thức, bao gồm:
- Thiếu nhận thức: Nhiều nhà đầu tư và tổ chức tài chính có thể không hiểu đầy đủ về khái niệm tài chính xanh hoặc lợi ích tiềm năng của đầu tư bền vững. Nâng cao nhận thức và cung cấp giáo dục về tác động môi trường và xã hội của các lựa chọn đầu tư là rất quan trọng.
- Dữ liệu và báo cáo: Việc đánh giá tác động môi trường và xã hội của các dự án và khoản đầu tư có thể phức tạp. Tính sẵn có và chất lượng của dữ liệu về các thước đo bền vững có thể khác nhau, khiến các nhà đầu tư gặp khó khăn trong việc đưa ra quyết định sáng suốt. Các khuôn khổ báo cáo được tiêu chuẩn hóa, chẳng hạn như Sáng kiến Báo cáo Toàn cầu (Global Reporting Initiative – GRI) và Ủy ban Chuẩn mực Kế toán Bền vững (Sustainability Accounting Standards Board – SASB), đang giúp giải quyết vấn đề này.
- Đánh giá rủi ro: Các dự án xanh có thể tiềm ẩn những rủi ro đặc biệt, chẳng hạn như thay đổi quy định, lỗi thời về công nghệ và rủi ro về danh tiếng. Việc đánh giá và định giá những rủi ro này có thể là một thách thức, đặc biệt đối với các khoản đầu tư xanh mới hoặc mang tính đổi mới.
- Tính thanh khoản và quy mô thị trường: Thị trường tài chính xanh thường nhỏ hơn và kém thanh khoản hơn so với thị trường truyền thống. Điều này có thể dẫn đến chi phí giao dịch cao hơn và kém linh hoạt hơn cho các nhà đầu tư. Những nỗ lực để phát triển và mở rộng thị trường tài chính xanh đang được tiến hành.
- Sự không chắc chắn về chính sách và quy định: Môi trường pháp lý cho tài chính xanh có thể không chắc chắn và có thể thay đổi. Các nhà đầu tư có thể lo ngại về những thay đổi trong chính sách hoặc quy định của chính phủ có thể ảnh hưởng đến lợi nhuận của các khoản đầu tư xanh.
- Greenwashing: Một số công ty hoặc dự án có thể tuyên bố sai sự thật rằng họ thân thiện với môi trường hoặc có trách nhiệm với xã hội để thu hút tài chính xanh. Khiến các nhà đầu tư khó phân biệt giữa đầu tư xanh thực sự và Greenwashing (Quảng cáo xanh).
- Tiếp cận vốn: Khả năng tiếp cận tài chính xanh có thể bị hạn chế đối với các doanh nghiệp hoặc dự án nhỏ hơn, đặc biệt là ở các thị trường mới nổi. Việc thu hẹp khoảng cách tài chính này là điều cần thiết để đạt được các mục tiêu bền vững rộng hơn.
- Chi phí vốn: Tài chính xanh có thể đi kèm với chi phí trả trước hoặc lãi suất cao hơn so với các phương án tài trợ truyền thống. Giảm chi phí vốn cho các dự án xanh có thể khuyến khích đầu tư bền vững hơn.
- Cam kết dài hạn: Nhiều dự án xanh, chẳng hạn như cơ sở hạ tầng năng lượng tái tạo, có thời gian hoàn vốn dài. Các nhà đầu tư có thể do dự khi cam kết đầu tư dài hạn như vậy, đặc biệt nếu họ tìm kiếm lợi nhuận ngắn hạn.
- Đo lường và xác minh: Việc xác minh tác động thực tế đến môi trường và xã hội của các dự án xanh có thể là một thách thức. Phát triển các phương pháp đáng tin cậy để đo lường và xác minh tác động là điều cần thiết để xây dựng niềm tin giữa các nhà đầu tư.
- Biến động của thị trường: Thị trường tài chính xanh có thể nhạy cảm với các yếu tố bên ngoài, chẳng hạn như thay đổi về giá năng lượng, các sự kiện khí hậu hoặc căng thẳng địa chính trị. Những yếu tố này có thể gây ra sự biến động trong danh mục đầu tư xanh.
- Đa dạng hóa: Đạt được danh mục đầu tư xanh đa dạng hóa tốt có thể là một thách thức do số lượng tài sản xanh hiện có còn hạn chế. Việc này có thể khiến các nhà đầu tư gặp rủi ro tập trung.
Bất chấp những thách thức này, nhận thức ngày càng tăng về các vấn đề môi trường và xã hội cũng như nhu cầu đầu tư bền vững ngày càng tăng đang thúc đẩy nỗ lực vượt qua những trở ngại này. Các chính phủ, tổ chức tài chính và doanh nghiệp đang nỗ lực tạo ra một hệ sinh thái hỗ trợ và minh bạch hơn cho tài chính xanh nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho quá trình chuyển đổi sang nền kinh tế bền vững và có trách nhiệm hơn.
Việc chuyển sang nền kinh tế ít carbon đòi hỏi phải đầu tư đáng kể và chỉ có thể được tài trợ thông qua sự tham gia sâu sắc của khu vực tư nhân. Việc kết hợp các yếu tố Môi trường, Xã hội và Quản trị (ESG) vào đầu tư tư nhân sẽ biến chiến lược quản lý rủi ro thành động lực đổi mới và các khả năng mới mang lại giá trị lâu dài cho doanh nghiệp và xã hội. Tuy nhiên, việc huy động vốn cho đầu tư xanh còn hạn chế do một số trở ngại về kinh tế vi mô.
Điều quan trọng nhất là cần phải có một định nghĩa tiêu chuẩn về “xanh” và phân loại các hoạt động xanh để hỗ trợ các nhà đầu tư và tổ chức tài chính phân bổ tiền một cách hiệu quả và đưa ra những đánh giá có căn cứ. Để tránh tình trạng Greenwashing, hay hiểu nôm na là tẩy xanh, khái niệm tài chính xanh cần phải rõ ràng hơn.
Cũng cần có một bộ tiêu chí tài chính xanh cơ bản thống nhất để chuyển dòng vốn sang các sáng kiến xanh và bền vững, cũng như để theo dõi, so chuẩn thị trường và rủi ro. Ngoài ra, tài sản tài chính xanh có thể được hưởng lợi từ các tiêu chuẩn và quy chuẩn công bố thông tin. Các khái niệm và tiêu chuẩn tài chính xanh tự nguyện, được bổ sung bởi các ưu đãi pháp lý, phải được áp dụng và giám sát trên tất cả các loại tài sản.
Nguồn: Tổng hợp
