Định hướng đổi mới mô hình tăng trưởng không còn dừng ở chủ trương, mà đang được cụ thể hóa bằng những bước đi ngày càng rõ nét.
Ưu tiên thu hút dự án có hàm lượng công nghệ cao
Trong những tháng đầu năm 2026, thông tin về tình hình thu hút FDI nhận được nhiều chú ý, đó là việc dự án Samsung Electro-Mechanics Việt Nam tại tỉnh Thái Nguyên đã được cấp giấy chứng nhận đăng ký đầu tư với mục tiêu sản xuất bảng mạch điện tử cao cấp FCBGA phục vụ robot, xe tự hành và các thiết bị điện tử công nghệ cao.
Theo Cục Đầu tư nước ngoài (Bộ Tài chính), đây là một “điểm sáng” trong thu hút các dự án công nghệ cao quy mô lớn. Việc triển khai dự án này là minh chứng cho định hướng thu hút FDI có chọn lọc của Việt Nam, ưu tiên các dự án công nghệ tiên tiến, giá trị gia tăng cao và có khả năng liên kết với khu vực doanh nghiệp trong nước.
Chọn lọc dòng vốn đầu tư nước ngoài, tạo động lực tăng trưởng bền vững cũng chính là định hướng mà nhiều địa phương đặt ra.
Theo ông Lê Trung Hiếu – Phó Giám đốc Sở Tài chính TP Hà Nội, giai đoạn 2026 – 2030, Hà Nội đặt mục tiêu thu hút khoảng 25 tỉ USD vốn FDI đăng ký và 16 tỉ USD vốn thực hiện. Bình quân mỗi năm, thành phố phấn đấu thu hút khoảng 4 – 5 tỉ USD, cao hơn giai đoạn trước cả về quy mô lẫn chất lượng.
Hà Nội tập trung thu hút FDI vào các lĩnh vực có tác động lan tỏa lớn như: Công nghiệp bán dẫn, trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu lớn (Big Data), công nghệ tài chính, logistics thông minh, công nghệ môi trường, y – dược, dịch vụ tài chính – thương mại quốc tế.
Bắc Ninh ưu tiên thu hút dự án lớn, công nghệ cao trong các lĩnh vực như CNTT, bán dẫn, AI, logistics, kinh tế số, xanh và tuần hoàn. Tỉnh khuyến khích FDI sử dụng nhà cung ứng nội địa, hình thành hệ sinh thái công nghiệp hỗ trợ, nâng tỉ lệ nội địa hóa và giá trị chuỗi sản xuất.
Còn tại TP Hồ Chí Minh, Trung tâm Tài chính Quốc tế Việt Nam tại TP Hồ Chí Minh (VIFC-HCMC) chính thức ra mắt giữa tháng 2 vừa qua, mở ra kỳ vọng lớn trong thu hút dòng vốn toàn cầu. Tại buổi lễ ra mắt, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính đã nhấn mạnh, việc hình thành Trung tâm Tài chính Quốc tế là lựa chọn chiến lược và bước đi cần thiết nhằm thu hút, định hướng dòng vốn vào hạ tầng chiến lược, công nghiệp nền tảng, logistics, chuyển đổi xanh và chuyển đổi số; đồng thời cung cấp các công cụ tài chính hiện đại để doanh nghiệp Việt Nam tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu, từng bước nâng vị thế quốc gia từ tiếp nhận vốn sang đồng kiến tạo thị trường tài chính khu vực và quốc tế.
Trước đó, ngày 9.2, Tập đoàn G42 của Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE) cùng liên danh các nhà đầu tư trong nước đã ký kết thỏa thuận khung hợp tác dài hạn nhằm phát triển hạ tầng trung tâm dữ liệu quy mô lớn tại Việt Nam, với tổng giá trị đầu tư dự kiến lên tới 2 tỉ USD.
Những thỏa thuận này khẳng định cam kết mạnh mẽ của các nhà đầu tư chiến lược trong việc đồng hành cùng TPHCM phát triển hạ tầng công nghệ số đạt chuẩn quốc tế, tạo nền móng quan trọng để thu hút các tổ chức tài chính, doanh nghiệp fintech và các tập đoàn công nghệ toàn cầu.
Chọn lọc hướng đến chất lượng, bền vững
Trong bối cảnh chuyển đổi tăng trưởng, cấp phép dự án chuyển từ ưu tiên vốn, giải ngân sang chọn lọc chất lượng: Công nghệ, tiêu hao năng lượng, giá trị nội địa và liên kết doanh nghiệp. Quy trình thẩm định chặt chẽ hơn, không còn “trải thảm” đại trà.
Cùng với đó, một số ngành nghề cũng sẽ bị sàng lọc mạnh. Những dự án thâm dụng năng lượng, nguy cơ ô nhiễm cao, công nghệ lạc hậu hoặc chủ yếu gia công, lắp ráp đơn giản sẽ dần không còn được ưu tiên. Thay vào đó, các địa phương hướng tới những lĩnh vực có hàm lượng công nghệ cao, giá trị gia tăng lớn và khả năng lan tỏa mạnh như bán dẫn, trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn hay công nghệ xanh.
Việc “siết” các dự án tiêu tốn nhiều năng lượng không đồng nghĩa với giảm sức hút đầu tư, mà đặt ra yêu cầu phải thay đổi cách thu hút FDI. Thay vì cạnh tranh bằng chi phí thấp hay ưu đãi đơn thuần, các địa phương cần nâng cấp hạ tầng, hoàn thiện thể chế, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao và xây dựng hệ sinh thái doanh nghiệp nội địa đủ mạnh. Khi đó, dòng vốn không chỉ đến vì ưu đãi, mà vì môi trường đầu tư hiệu quả và bền vững, nền tảng quan trọng để kinh tế Việt Nam đi xa hơn trong chuỗi giá trị toàn cầu.
TS Phan Hữu Thắng – Chủ tịch Liên chi hội Tài chính Khu công nghiệp Việt Nam, nguyên Cục trưởng Cục Đầu tư nước ngoài – nhận định: “Việt Nam đang đứng trước cơ hội lịch sử để đón làn sóng FDI mới trong bối cảnh dịch chuyển chuỗi cung ứng toàn cầu”.
Theo ông Thắng, việc thực hiện chính sách thu hút FDI “thế hệ mới” – thu hút FDI chất lượng cao, gắn với công nghệ, giá trị gia tăng, phát triển bền vững là đòi hỏi tất yếu đối với Việt Nam, khi môi trường toàn cầu thay đổi và chi phí lao động rẻ không còn là lợi thế dài hạn. Việc hoàn thiện chính sách không chỉ dừng ở ưu đãi thuế/tiền thuê đất, mà cần thay đổi tư duy: từ “thu hút mọi nguồn vốn FDI” sang “thu hút vốn FDI hiệu quả, bền vững, có lan tỏa”.
Từ thực tiễn đầu tư ở các địa phương có thể thấy, định hướng đổi mới mô hình tăng trưởng không còn dừng ở chủ trương, mà đang được cụ thể hóa bằng những bước đi ngày càng rõ nét. Không tăng trưởng bằng mọi giá, các địa phương hướng tới những dự án công nghệ cao, giá trị gia tăng lớn, bền vững và có khả năng kéo theo cả hệ sinh thái phát triển.
Tổng quát về vấn đề này, chuyên gia kinh tế, GS.TS Phạm Hồng Chương nhận định: “Tất cả những thành tựu trong lĩnh vực đầu tư theo hướng chuyển đổi xanh, chuyển đổi số, tăng cường ứng dụng khoa học công nghệ góp phần chuyển dịch mô hình tăng trưởng của chúng ta sang mô hình tăng trưởng dựa nhiều hơn trên tiến bộ khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo”.
Nguồn: Báo Lao Động
