(Dân trí) – Doanh nghiệp Việt cần chọn khung báo cáo ESG ngay từ nay để kịp áp dụng chuẩn IFRS Sustainability 2026, tránh dàn trải và đáp ứng kỳ vọng nhà đầu tư.
Từ năm nay, bộ chuẩn mực báo cáo bền vững do Hội đồng Chuẩn mực Bền vững Quốc tế (ISSB – International Sustainability Standards Board) ban hành được dự báo sẽ trở thành nền tảng chuẩn mực chung cho thị trường tài chính toàn cầu, đặc biệt đối với các doanh nghiệp niêm yết và tổ chức có liên kết tài chính quốc tế.
Hai chuẩn mực trụ cột là IFRS S1 (yêu cầu công bố thông tin bền vững tổng quát) và IFRS S2 (yêu cầu công bố thông tin liên quan đến khí hậu) đang được nhiều quốc gia đưa vào lộ trình áp dụng chính thức.
Đáng chú ý, bộ chuẩn mực ISSB đã được IOSCO (Tổ chức Quốc tế các Ủy ban Chứng khoán) chính thức công nhận, mở đường cho việc tích hợp vào quy định của các thị trường vốn lớn. Điều này đồng nghĩa với việc doanh nghiệp Việt Nam có định hướng tiếp cận dòng vốn quốc tế sẽ khó tránh khỏi yêu cầu tuân thủ các chuẩn ESG có tính toàn cầu hóa cao hơn trong thời gian tới.
Tại Việt Nam, mặc dù chưa có quy định bắt buộc áp dụng ngay, các cơ quan quản lý nhà nước và sở giao dịch chứng khoán đang trong quá trình nghiên cứu lộ trình áp dụng ESG theo hướng tiệm cận chuẩn quốc tế. Trong khi đó, nhà đầu tư tổ chức nước ngoài ngày càng yêu cầu báo cáo ESG có khả năng so sánh và kiểm chứng được, thay vì các báo cáo mang tính tự công bố như trước đây.
Thách thức lớn nhất hiện nay là tình trạng “đa chuẩn” khi doanh nghiệp đứng trước nhiều lựa chọn song song, từ GRI (Global Reporting Initiative), ISSB/IFRS Sustainability, đến các hệ thống đánh giá ESG của các tổ chức xếp hạng như MSCI, Sustainalytics hay CDP.
Sự phân tán này dễ dẫn đến đầu tư dàn trải và thiếu nhất quán trong chiến lược công bố thông tin. Do đó, việc xác định đúng khung báo cáo phù hợp ngay từ đầu và xây dựng lộ trình triển khai có trọng tâm trở thành yếu tố then chốt để tối ưu nguồn lực và đảm bảo hiệu quả.
HỎI – ĐÁP CHUYÊN GIA
Câu hỏi:
Trong bối cảnh các chuẩn mực IFRS Sustainability và các hệ thống đánh giá ESG được áp dụng mạnh từ năm 2026, doanh nghiệp Việt Nam nên lựa chọn khung báo cáo nào để đảm bảo tính tương thích với thị trường vốn quốc tế?
Có lộ trình triển khai thực tiễn 2-3 năm nào giúp doanh nghiệp tránh đầu tư dàn trải nhưng vẫn đáp ứng được kỳ vọng ngày càng cao của nhà đầu tư?
TS. Bùi Thị Thanh Hương – Bộ môn Biến đổi khí hậu và Khoa học bền vững, Trường Khoa học liên ngành và Nghệ thuật – Đại học Quốc gia Hà Nội:
Việc lựa chọn khung báo cáo ESG cần được căn chỉnh theo quy mô, định hướng huy động vốn và đặc thù hoạt động của từng doanh nghiệp, thay vì áp dụng đồng loạt một chuẩn duy nhất.
Đối với doanh nghiệp niêm yết hoặc có quy mô lớn, việc tiếp cận sớm bộ chuẩn mực ISSB, bao gồm IFRS S1 và IFRS S2, sẽ giúp đảm bảo tính tương thích cao với thị trường vốn quốc tế và chủ động sẵn sàng cho các yêu cầu báo cáo bắt buộc trong tương lai gần.
Đối với nhóm doanh nghiệp vừa và nhỏ (SME), cách tiếp cận thực tế hơn là bắt đầu từ bộ tiêu chuẩn GRI (Global Reporting Initiative). Đây là khung báo cáo có tính linh hoạt cao, dễ triển khai, chi phí tuân thủ thấp và vẫn được các tổ chức tín dụng quốc tế và nhà đầu tư tổ chức chấp nhận rộng rãi trong giai đoạn xây dựng năng lực ban đầu. GRI cũng cung cấp nền tảng dữ liệu phù hợp để nâng cấp lên ISSB khi quy mô và yêu cầu thị trường tăng lên.
Về lộ trình triển khai, năm thứ nhất nên tập trung vào 3 ưu tiên cốt lõi: (1) thực hiện đánh giá trọng yếu kép để xác định các vấn đề ESG có tác động tài chính và phi tài chính trọng yếu đối với hoạt động kinh doanh, (2) xây dựng hệ thống thu thập và quản lý dữ liệu ESG nội bộ, và (3) đào tạo năng lực đội ngũ phụ trách ESG. Đây là nền móng quan trọng giúp doanh nghiệp xác định đúng phạm vi cần đo lường, thay vì thu thập dữ liệu dàn trải.
Sang năm thứ hai, doanh nghiệp có thể công bố báo cáo ESG đầu tiên theo phiên bản cốt lõi của GRI hoặc theo khuôn mẫu công bố thông tin ISSB, đồng thời tích hợp nội dung này vào báo cáo thường niên. Cách tiếp cận tích hợp này vừa nâng cao tính minh bạch trong công bố thông tin, vừa tránh phát sinh chi phí đáng kể cho một báo cáo ESG độc lập ngay từ giai đoạn đầu.
Đến năm thứ ba, khi hệ thống dữ liệu và quy trình báo cáo đã được kiểm nghiệm qua hai chu kỳ, doanh nghiệp nên tiến tới kiểm toán độc lập đối với báo cáo ESG, đồng thời đánh giá khả năng nâng cấp lên chuẩn ISSB đầy đủ nếu có yêu cầu từ sở giao dịch chứng khoán, nhà đầu tư tổ chức hoặc đối tác thương mại quốc tế.
Lộ trình 3 giai đoạn này cho phép doanh nghiệp đi từng bước có trọng tâm, kiểm soát chi phí tuân thủ, đồng thời xây dựng năng lực bền vững để đáp ứng kỳ vọng ngày càng cao của thị trường vốn và chuỗi cung ứng toàn cầu.
Nguồn: Báo Dân Trí
