(Dân trí) – Trong bối cảnh tiêu chuẩn ESG ngày càng được siết chặt, nhiều ngân hàng và quỹ đầu tư đã coi đây là điều kiện khi xét cấp vốn, buộc doanh nghiệp phải “xanh hóa” để không đứng ngoài cuộc chơi.
Năm 2025, số liệu Ngân hàng Nhà nước cho biết tổng dư nợ xanh của cả nước ước tính đạt khoảng 780.000 tỷ đồng. Con số này chiếm khoảng 4,1% tổng dư nợ cho vay của toàn bộ nền kinh tế. Năm 2024 trước đó, dư nợ tín dụng xanh cả nước đạt khoảng 680.000 tỷ đồng, chiếm hơn 4,3% tổng dư nợ toàn nền kinh tế.
Kinh tế xanh, phát triển bền vững và các tiêu chuẩn ESG đang trở thành điều kiện gần như bắt buộc khi doanh nghiệp tham gia thị trường quốc tế. Trong xu thế đó, nguồn vốn xanh từ hệ thống ngân hàng được xem là yếu tố then chốt hỗ trợ doanh nghiệp chuyển đổi mô hình sản xuất – kinh doanh.
Trong bối cảnh phát triển bền vững đã trở thành xu hướng tất yếu, dòng tín dụng xanh từ các quỹ đầu tư, ngân hàng cũng tăng cường đổ về các công ty đạt chuẩn ESG.
Dòng vốn xanh ngày càng “kỹ tính” với doanh nghiệp?
Ông Lim Dyi Chang, Giám đốc Khối Khách hàng Doanh nghiệp, Ngân hàng UOB Việt Nam, cho biết: “Khi các hoạt động bền vững ngày càng trở thành một yếu tố quan trọng trong kinh doanh, việc tiếp cận nguồn tài chính xanh đóng vai trò thiết yếu để hỗ trợ quá trình chuyển đổi này”.
Vị này chia sẻ rằng tính đến tháng 4/2025, UOB Việt Nam đã tài trợ 19 dự án tài chính xanh trong các lĩnh vực năng lượng tái tạo, sản xuất, nông nghiệp và thủy sản bền vững.
Ngân hàng đã và đang hướng trọng tâm hỗ trợ tài chính xanh đến các doanh nghiệp ở phân khúc khách hàng quy mô vừa, đặc biệt là các doanh nghiệp trong nước vốn đang có nhu cầu chuyển đổi xanh mạnh mẽ, với mục tiêu tối thiểu 30% các khoản tín dụng mới cấp cho phân khúc này sẽ dành cho việc tài trợ các sáng kiến phát triển bền vững.
Chiều ngược lại, ngân hàng cũng xây dựng quy trình phê duyệt tín dụng nghiêm ngặt về tài chính bền vững của các công ty nếu muốn tiếp cận dòng vốn xanh. Ví dụ, với thương vụ rót vốn vào một công ty thủy sản mới đây, doanh nghiệp này phải chứng minh được việc mua nguyên liệu đầu vào đáp ứng tiêu chuẩn quốc tế, song song phải đạt tiêu chuẩn về việc đầu tư sâu hơn vào công nghệ sản xuất tiên tiến, tối ưu hóa chuỗi cung ứng theo hướng hiện đại, khoa học và hiệu quả.
“Các công ty còn phải cam kết tiếp cận các sáng kiến mới, đón đầu xu hướng xanh như kinh tế tuần hoàn, tiết kiệm tài nguyên, chuyển đổi năng lượng sạch”, ông Lim Dyi Chang nói thêm.
Với Beacon Fund – được biết đến là quỹ đầu tư tác động đầu tiên tại Việt Nam, tập trung rót vốn vào các doanh nghiệp vừa và nhỏ – cũng cho biết tài chính xanh là một xu hướng quan trọng và đang phát triển trong lĩnh vực tài chính. Đại diện quỹ nhấn mạnh hoàn toàn ủng hộ vai trò của tài chính xanh trong việc giải quyết các thách thức về môi trường.
Bà Shuyin Tang, đồng Sáng lập và CEO của Beacon Fund, nói: “Chúng tôi tích hợp các yếu tố ESG, tác động và giới vào tất cả các quyết định đầu tư, song song với hiệu quả tài chính. Do đó, tất cả công ty trong danh mục của chúng tôi đều thể hiện cam kết đối với các thực hành ESG và tạo tác động, bao gồm quản trị tốt”.
Theo bà, tài chính xanh đóng vai trò quan trọng trong việc khuyến khích các doanh nghiệp cải thiện thực hành môi trường. Do đó, quỹ này đang phát triển thêm từ nền tảng này bằng cách áp dụng một bộ tiêu chí tạo tác động rộng hơn, bao gồm cả yếu tố về giới và tác động xã hội, bên cạnh các yếu tố môi trường.
Nói về lợi ích của bên cung ứng vốn, bà Shuyin Tang cho biết việc tích hợp các yếu tố ESG và tác động giúp chúng tôi nhận diện và giảm thiểu rủi ro từ sớm. Thông qua quá trình thẩm định, đánh giá chất lượng quản trị, các rủi ro môi trường và xã hội, cũng như thực hành vận hành, vị này tin rằng điều đó sẽ tạo ra các doanh nghiệp vững vàng hơn và mang lại lợi nhuận bền vững trong dài hạn.
ESG, minh bạch dữ liệu: “chìa khóa” mở cửa vốn xanh
Ông Nguyễn Hưng, Tổng giám đốc Ngân hàng TMCP Tiên Phong (TPBank), cho biết ngân hàng đánh giá toàn diện 3 trụ cột ESG khi xem xét cấp tín dụng.
Với trụ cột môi trường, đại diện ngân hàng này cho biết ngân hàng xem xét mức độ tác động của hoạt động sản xuất kinh doanh đến môi trường, bao gồm phát thải, tiêu thụ năng lượng, tài nguyên và các biện pháp giảm thiểu. Doanh nghiệp có ứng dụng công nghệ, tự động hóa để tối ưu năng lượng và giảm phát thải sẽ được đánh giá tích cực. Đây cũng là định hướng mà TPBank theo đuổi khi sử dụng công nghệ để tối ưu vận hành và giảm “dấu chân carbon” trong hoạt động ngân hàng.
Với trụ cột xã hội, chúng tôi quan tâm đến điều kiện lao động, an toàn lao động, quyền lợi người lao động cũng như trách nhiệm với cộng đồng. Một doanh nghiệp phát triển bền vững cần hài hòa lợi ích kinh tế với yếu tố con người.
Với trụ cột quản trị, TPBank đánh giá cao các doanh nghiệp có cơ cấu quản trị minh bạch, tuân thủ pháp luật và kiểm soát nội bộ hiệu quả. Việc ứng dụng dữ liệu và công nghệ để nâng cao minh bạch, giảm gian lận và tăng khả năng quản trị rủi ro cũng là một điểm cộng quan trọng.
Ông Hưng thông tin, để tiếp cận nguồn vốn xanh hoặc các gói tín dụng ưu đãi, doanh nghiệp cần đáp ứng một số tiêu chí cốt lõi.
Thứ nhất, dự án hoặc hoạt động phải có tác động tích cực rõ ràng đến môi trường, như tiết kiệm năng lượng, sử dụng năng lượng tái tạo, giảm phát thải khí nhà kính, hoặc xử lý chất thải hiệu quả.
Thứ hai, doanh nghiệp cần tuân thủ đầy đủ các quy định pháp luật về môi trường và xã hội, không có tiền lệ vi phạm nghiêm trọng.
Thứ ba, cần có hệ thống quản lý ESG rõ ràng, bao gồm quy trình nhận diện, đo lường và kiểm soát rủi ro.
Thứ tư, minh bạch dữ liệu và báo cáo là yếu tố then chốt. Các chỉ số ESG cơ bản như phát thải, tiêu hao năng lượng, sử dụng nước… cần được đo lường và công bố một cách nhất quán, tránh nguy cơ “tẩy xanh” cho ngân hàng.
Bà Nguyễn Thị Thu Hà, Giám đốc Trường đào tạo cán bộ, Phó Trưởng ban chỉ đạo ESG của Agribank, thông tin ngân hàng này đang tiếp tục tham gia các chương trình tín dụng gắn với phát triển bền vững, trong đó có dự án 1 triệu hecta lúa chất lượng cao, phát thải thấp với gói tín dụng 30.000 tỷ đồng.
Ngân hàng này cũng triển khai các gói tín dụng cho lĩnh vực hạ tầng như điện, giao thông với quy mô 60.000 tỷ đồng và các sản phẩm tín dụng phục vụ tiêu dùng xanh .
Không chỉ cung cấp vốn, ngân hàng còn tăng cường kết nối với doanh nghiệp, tổ chức hội nghị khách hàng doanh nghiệp xanh và ký kết khoảng hơn 700 tỷ đồng cho các dự án nông nghiệp xanh, ứng phó biến đổi khí hậu. Tuy nhiên, việc triển khai tín dụng xanh vẫn còn nhiều khó khăn khi tỷ lệ giải ngân thực tế thấp, số doanh nghiệp đáp ứng điều kiện vay vốn còn hạn chế .
“Vì vậy, khả năng hấp thụ vốn của doanh nghiệp vẫn là yếu tố quyết định hiệu quả của dòng tín dụng xanh trong thực tiễn”, bà Hà nhấn mạnh.
Diễn đàn ESG Việt Nam là sự kiện thường niên do báo Dân trí khởi xướng và tổ chức từ năm 2024. Điểm nhấn của Diễn đàn là chuỗi hoạt động hội thảo, tọa đàm, company tour và lễ vinh danh Vietnam ESG Awards tôn vinh các đơn vị thực thi tốt ESG.
Diễn đàn ESG Việt Nam 2026 có chủ đề “Nắm bắt cơ hội, dẫn dắt tăng trưởng”. Chủ đề của Diễn đàn được lựa chọn trong bối cảnh các tiêu chuẩn về môi trường, xã hội và quản trị (ESG) ngày càng trở thành yếu tố then chốt quyết định năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp.
Diễn đàn năm nay không chỉ tập trung vào tính cấp thiết của việc hành động sớm mà còn đặt trọng tâm vào vai trò tiên phong của doanh nghiệp và tổ chức trong việc chuyển hóa thách thức thành động lực dẫn dắt tăng trưởng bền vững.
Nguồn: Báo Dân Trí
