(Dân trí) – Dư luận đồn đoán xu hướng đầu tư bền vững đang thoái trào trước áp lực chính trị. Tuy nhiên dữ liệu dòng vốn tỷ USD lại hé lộ một cuộc đại phẫu tái cấu trúc đầy bất ngờ.
Làn sóng phản đối các tiêu chí môi trường, xã hội và quản trị đang phủ sóng truyền thông quốc tế thời gian qua. Nhiều đồn đoán cho rằng xu hướng phát triển bền vững sắp bước vào chu kỳ thoái trào dưới áp lực chính trị gay gắt.
Thế nhưng khi bóc tách các dữ liệu tài chính chuyên sâu, giới chuyên gia lại nhìn thấy một kịch bản hoàn toàn khác. Dòng tiền tỷ USD không hề bốc hơi mà đang âm thầm dịch chuyển sang một trạng thái thực chất và khắt khe hơn.
Nghịch lý tỷ USD giữa tâm bão rút vốn
Báo cáo từ Morningstar ghi nhận các quỹ đầu tư bền vững toàn cầu đã trải qua những đợt biến động mạnh mẽ trong năm 2025.
Khởi đầu năm, thị trường chứng kiến dòng vốn rút ròng 8,6 tỷ USD trong quý đầu tiên. Áp lực này tiếp tục kéo dài và lan rộng khiến cả năm 2025 ghi nhận mức rút ròng lên tới 84 tỷ USD. Đây là một sự đảo chiều rõ rệt nếu so với mức hút vốn 38 tỷ USD của năm trước đó.
Thị trường Mỹ và châu Âu là hai khu vực đóng góp phần lớn vào đà sụt giảm này. Theo dữ liệu từ The Asset, các quỹ tại Mỹ đã trải qua quý thứ 13 liên tiếp chứng kiến dòng tiền chảy ra ngoài. Tùy từng giai đoạn thống kê, mức rút vốn dao động từ 4,6 đến 6,1 tỷ USD mỗi quý. Châu Âu cũng không ngoại lệ khi lần đầu tiên ghi nhận sự sụt giảm sau nhiều năm tăng trưởng liên tục kể từ 2018.
Tuy nhiên đằng sau những con số bề mặt này lại ẩn chứa một nghịch lý đáng quan tâm. Tổng tài sản của hệ thống quỹ toàn cầu không những không teo tóp mà còn tăng trưởng mạnh mẽ. Quy mô thị trường đã chạm mốc 3.900 tỷ USD vào cuối năm 2025.
Đà tăng này phần lớn nhờ vào sự khởi sắc của thị trường chứng khoán chung. Điều này minh chứng cho việc nền tảng của xu hướng phát triển bền vững vẫn được duy trì vững chắc bất chấp những nhịp điều chỉnh ngắn hạn.
Sự thật đằng sau động thái tại Mỹ và châu Âu
Thời gian qua, truyền thông liên tục nhắc đến việc nhiều bang tại Mỹ ban hành các chính sách hạn chế đưa yếu tố môi trường vào đầu tư công. Dù vậy, một nghiên cứu công bố trên Journal of Empirical Legal Studies năm 2025 chỉ ra rằng sự suy giảm nhu cầu vượt trội đối với các quỹ này thực chất đã bắt đầu từ năm 2020. Thời điểm này diễn ra rất lâu trước khi các đạo luật chống lại xu hướng bền vững xuất hiện rầm rộ.
Các nhà nghiên cứu đã kiểm định và không tìm thấy bất kỳ sự liên hệ thống kê nào giữa tần suất truyền thông bảo thủ chỉ trích và dòng vốn rút ra. Sự trồi sụt của dòng tiền mang tính chu kỳ thị trường và hành vi nhà đầu tư nhiều hơn là phản ứng trực tiếp với áp lực chính trị.
Thực tế nhu cầu cơ bản đối với các sản phẩm đầu tư bền vững sau khi điều chỉnh hiệu suất vẫn duy trì ở mức ổn định và không mang giá trị âm cho đến tận năm 2024.
Tại châu Âu, bức tranh lại mang màu sắc của một cuộc đại phẫu tái cấu trúc quy mô lớn. Chỉ trong 15 tháng gần nhất, hơn 640 quỹ đã tiến hành đổi tên thương hiệu. Rất nhiều quỹ chủ động loại bỏ hoàn toàn thuật ngữ quen thuộc ra khỏi tên gọi để thay bằng các từ khóa như chọn lọc, tối ưu hóa hay chuyển đổi.
Động thái này nhằm tuân thủ các quy định chống tẩy xanh khắt khe từ cơ quan quản lý, hoàn toàn không đồng nghĩa với việc họ từ bỏ các tiêu chí bền vững trong danh mục đầu tư.
Châu Á phân hóa và cục diện mới của thị trường
Khu vực châu Á hiện đang cho thấy một bức tranh phân mảnh vô cùng rõ rệt. Dữ liệu thống kê chỉ ra Nhật Bản đã trải qua 14 quý liên tiếp bị rút vốn và gần như vắng bóng các quỹ mới. Các thị trường lớn khác như Hàn Quốc hay Trung Quốc cũng ghi nhận dòng tiền âm với mức rút ròng lên tới hàng tỷ USD.
Trái ngược với đà suy giảm đó, Thái Lan lại nổi lên như một điểm sáng hiếm hoi của toàn khu vực. Quốc gia này thu hút thành công 452 triệu USD dòng vốn vào trong quý cuối năm 2025. Lực đẩy chính đến từ các quỹ trái phiếu chính phủ gắn với tiêu chí bền vững. Điều này cho thấy dòng vốn tại châu Á không đi theo một chu kỳ thống nhất mà phụ thuộc rất lớn vào cấu trúc sản phẩm và chính sách vĩ mô của từng quốc gia.
Bà Hortense Bioy từ Morningstar nhận định bức tranh dòng vốn hiện tại chịu ảnh hưởng lớn từ quá trình tái phân bổ tài sản. Các nhà đầu tư tổ chức lớn tại châu Âu đang chuyển dòng tiền từ các quỹ đại trà sang các danh mục được thiết kế riêng biệt.
Môi trường chung vẫn còn nhiều thách thức từ địa chính trị đến hiệu suất đầu tư chưa đồng đều, đòi hỏi các quỹ phải linh hoạt thích ứng.
Thị trường đầu tư bền vững rõ ràng đang bước qua thời kỳ bùng nổ dễ dãi để tiến vào giai đoạn trưởng thành. Các tiêu chuẩn không hề biến mất mà đang được định hình lại một cách minh bạch và gắn chặt với hiệu quả tài chính thực tế.
Nguồn: Báo Dân Trí
