(Dân trí) – Cửa sổ cơ hội đối với Việt Nam và TPHCM không kéo dài vô hạn. Nếu tận dụng tốt thời cơ, Trung tâm Tài chính quốc tế sẽ trở thành cú hích chiến lược để tạo động lực cho TPHCM và nền kinh tế Việt Nam.
Trong bối cảnh dòng vốn toàn cầu được tái cấu trúc mạnh mẽ, TPHCM đang đứng trước cơ hội hiếm có để bước vào bản đồ tài chính quốc tế. Khi các trung tâm tài chính truyền thống tại châu Á ngày càng chịu áp lực về chi phí, địa chính trị và nhu cầu tái phân bổ dòng vốn, nhiều quốc gia trong khu vực bắt đầu bước vào cuộc đua mới nhằm thu hút nguồn lực quốc tế.
Sau nhiều năm nghiên cứu mô hình từ Singapore, Hong Kong, Dubai hay Astana, Việt Nam chính thức bước vào giai đoạn hiện thực hóa tham vọng xây dựng Trung tâm Tài chính quốc tế Việt Nam tại TPHCM (VIFC – HCMC) với nền tảng pháp lý từ Nghị quyết 222/2025/QH15 cùng các cơ chế đi kèm. Đây được xem là bước đi mang tính chiến lược trong quá trình tái định vị vai trò của Việt Nam trong chuỗi tài chính toàn cầu.
Trong cuộc trao đổi với Dân trí, PGS.TS Nguyễn Hữu Huân, Phó Chủ tịch Cơ quan điều hành Trung tâm Tài chính quốc tế tại TPHCM, nhiều lần nhắc đến khái niệm “cửa sổ cơ hội”.
Theo ông Nguyễn Hữu Huân, chưa bao giờ Việt Nam đứng gần dòng dịch chuyển vốn quốc tế như hiện nay, nhưng cũng chưa bao giờ áp lực cạnh tranh giữa các quốc gia lại diễn ra quyết liệt đến vậy.
“Cửa sổ cơ hội này là có thật, nhưng chỉ thực sự được mở rộng trong khoảng 3-5 năm tới. Nếu tận dụng tốt giai đoạn này, TPHCM có thể định vị mình như một điểm trung chuyển tài chính mới của khu vực. Nhưng nếu chậm, dòng vốn sẽ tự động đi sang những nơi đã sẵn sàng hơn”, PGS. TS Nguyễn Hữu Huân nhìn nhận.
Tham vọng nắn dòng vốn toàn cầu
Phó Chủ tịch Cơ quan điều hành Trung tâm Tài chính quốc tế TPHCM cho biết, trong bối cảnh TPHCM và cả nước đặt mục tiêu tăng trưởng 2 con số trong giai đoạn tới, nhu cầu vốn cho hạ tầng, chuyển đổi xanh, chuyển đổi số, logistics, năng lượng, công nghệ và đổi mới sáng tạo là cực kỳ lớn. Nếu chỉ dựa vào tín dụng ngân hàng truyền thống thì sẽ rất khó đáp ứng.
Trung tâm Tài chính Quốc tế tại TPHCM được kỳ vọng mở ra không gian tài chính mới, nơi có thể huy động và phân bổ hiệu quả các dòng vốn quốc tế thông qua thị trường vốn, quỹ đầu tư, fintech, tài sản số, tài chính xanh, tài chính hàng hải, tài chính hàng không và các sản phẩm tài chính thế hệ mới. Do đó, Trung tâm Tài chính quốc tế mang sứ mệnh trở thành cửa ngõ kết nối dòng vốn quốc tế với nền kinh tế Việt Nam.
“Điểm đặc biệt của mô hình này là Việt Nam không đi theo hướng “sao chép” các trung tâm tài chính truyền thống, mà lựa chọn hướng đi khác biệt hơn với 1 trung tâm – 2 điểm đến. TPHCM có vai trò trung tâm tài chính tổng hợp, tập trung vào thị trường vốn, ngân hàng quốc tế, fintech, quản lý tài sản và kết nối dòng vốn toàn cầu; Đà Nẵng có thể phát triển theo hướng tài chính đổi mới sáng tạo và dịch vụ chuyên biệt”, PGS. TS Nguyễn Hữu Huân phân tích.
Theo chuyên gia, Trung tâm Tài chính quốc tế tại TPHCM còn mang trọng trách trở thành phòng thí nghiệm thể chế cho Việt Nam. Các thử nghiệm cơ chế mới về sandbox, fintech, tài sản số, giao dịch xuyên biên giới, công nghệ blockchain, cơ chế quản trị theo chuẩn quốc tế, cơ chế giải quyết tranh chấp theo thông lệ quốc tế có thể diễn ra tại đây.
Ngoài việc tạo động lực cải cách thể chế cho cả nền kinh tế, VIFC – HCMC còn là câu chuyện nâng cấp năng lực cạnh tranh quốc gia trong kỷ nguyên kinh tế số và kinh tế toàn cầu hóa mới.
“Trước đây, nhiều giao dịch tài chính liên quan đến Việt Nam thường phải qua Singapore hoặc Hong Kong (Trung Quốc). Nhưng trong tương lai, chúng tôi kỳ vọng TPHCM có thể trở thành nơi diễn ra các hoạt động huy động vốn, giao dịch tài sản, quản lý quỹ, tài chính xanh và đổi mới sáng tạo của khu vực Mekong và Đông Nam Á. Đây là cơ hội để thu hút các định chế tài chính toàn cầu, quỹ đầu tư quốc tế, chuyên gia chất lượng cao và các công ty fintech lớn đến hiện diện tại Việt Nam”, Phó Chủ tịch Cơ quan điều hành Trung tâm Tài chính quốc tế tại TPHCM bày tỏ.
Cửa sổ cơ hội không kéo dài vô hạn
Trong bối cảnh dòng vốn toàn cầu đang được tái cấu trúc, chuyên gia cho rằng, “cửa sổ cơ hội” của Việt Nam là có thật, nhưng không kéo dài vô hạn. Trong lĩnh vực tài chính quốc tế, cơ hội thường không chờ một quốc gia hoàn thiện mọi điều kiện rồi mới đến mà dòng vốn sẽ dịch chuyển rất nhanh đến nơi nào có thể chế đủ tin cậy, chi phí đủ cạnh tranh, thị trường đủ tiềm năng và tốc độ ra quyết định đủ nhanh.
PGS. TS Nguyễn Hữu Huân nhấn mạnh, cửa sổ này có thể chỉ thực sự rộng trong khoảng 3-5 năm tới. Đây là giai đoạn dòng vốn toàn cầu đang tái phân bổ do căng thẳng địa chính trị, nhu cầu đa dạng hóa ngoài các trung tâm truyền thống, chuyển dịch chuỗi cung ứng, tăng trưởng của tài sản số, tài chính xanh và nhu cầu tìm kiếm các thị trường mới có quy mô tăng trưởng cao.
“Nếu tận dụng tốt giai đoạn này, TPHCM có thể định vị mình như một điểm trung chuyển tài chính mới của khu vực. Nhưng nếu chậm, dòng vốn sẽ tự động đi sang những nơi đã sẵn sàng hơn như Singapore, Dubai, Hong Kong, Bangkok hoặc các trung tâm mới nổi khác”, PGS. TS Nguyễn Hữu Huân phân tích.
Do đó, TPHCM không thể hành động theo tốc độ hành chính thông thường, mà phải hành động theo tốc độ thị trường. Các chính sách, sản phẩm, sandbox, nền tảng công nghệ, cơ chế cấp phép, cơ chế giải quyết tranh chấp và dịch vụ hỗ trợ nhà đầu tư phải được triển khai đồng bộ, có thời hạn rõ ràng, có đầu mối chịu trách nhiệm và có chỉ tiêu đo lường cụ thể.
Theo vị chuyên gia, đối với trung tâm tài chính quốc tế, việc chậm trễ chỉ nửa năm không đơn thuần chỉ là chậm tiến độ, mà là mất một chu kỳ dòng vốn.
Đối với trung tâm tài chính quốc tế, việc chậm trễ chỉ nửa năm không đơn thuần chỉ là chậm tiến độ, mà là mất một chu kỳ dòng vốn.
PGS. TS Nguyễn Hữu Huân, Phó Chủ tịch Cơ quan điều hành Trung tâm Tài chính quốc tế tại TPHCM
Điều quan trọng nhất trong 12-24 tháng đầu tiên, Trung tâm Tài chính quốc tế TPHCM phải tạo được “bằng chứng thị trường”. TPHCM cần nhanh chóng đưa vào vận hành một số sản phẩm và nền tảng có tính biểu tượng, để nhà đầu tư quốc tế thấy giao dịch thật, dòng vốn thật, thành viên thật và cơ chế xử lý thật. Từ đó, niềm tin sẽ được hình thành nhanh hơn rất nhiều so với các tuyên bố chính sách.
Quan trọng hơn, VIFC – HCMC không hướng đến mục tiêu “đẹp về hình thức”, mà phải tạo ra tác động thực chất cho nền kinh tế thực. Thành công của trung tâm tài chính sẽ không được đo bằng số lượng tòa nhà hay quy mô ưu đãi, mà bằng việc trung tâm đó có giúp doanh nghiệp Việt Nam tiếp cận vốn rẻ hơn, có hỗ trợ đổi mới sáng tạo, có thúc đẩy chuyển đổi xanh, có tạo thêm việc làm chất lượng cao và có nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia hay không.
“Chúng ta đang có lợi thế về thời điểm, nhưng lợi thế thời điểm chỉ chuyển thành lợi thế cạnh tranh nếu đi kèm tốc độ thực thi. TPHCM cần tư duy “vừa xây vừa chạy”, làm theo mô hình thí điểm có kiểm soát, không chờ hoàn hảo mới triển khai. Trung tâm tài chính quốc tế phải được vận hành như một nền tảng thị trường năng động, không phải như một dự án hạ tầng thông thường”, PGS. TS Nguyễn Hữu Huân chia sẻ.
Niềm tin không đến từ những tuyên bố
Kinh nghiệm từ thế giới cho thấy, nhiều nơi xây dựng mô hình trung tâm tài chính với kỳ vọng rất lớn, nhưng cuối cùng không tạo được sức hút thực chất vì cơ chế triển khai chậm, thiếu tính nhất quán hoặc không theo kịp tốc độ của thị trường tài chính toàn cầu.
Phó Chủ tịch Cơ quan điều hành Trung tâm Tài chính quốc tế tại TPHCM nhìn nhận, rủi ro lớn nhất của một trung tâm tài chính quốc tế trong giai đoạn đầu thường không nằm ở thiếu vốn hay thiếu tham vọng, mà nằm ở khoảng cách giữa “thiết kế chính sách” và “năng lực thực thi”.
Theo PGS.TS Nguyễn Hữu Huân, thách thức lớn nhất của Trung tâm Tài chính quốc tế TPHCM trước hết nằm ở tốc độ và tính đồng bộ của thể chế. Đây là mô hình liên quan đến nhiều lĩnh vực như ngân hàng, chứng khoán, ngoại hối, thuế, công nghệ hay tư pháp.
Nếu cơ chế triển khai rời rạc, thiếu thống nhất, nhà đầu tư quốc tế sẽ khó xây dựng niềm tin. Theo ông, điều thị trường cần không chỉ là ưu đãi, mà là khả năng dự báo và sự ổn định chính sách. Vì vậy, TPHCM cần cơ chế điều hành đủ mạnh theo mô hình một cửa, giúp xử lý nhanh các vấn đề liên ngành thay vì phụ thuộc quy trình hành chính truyền thống.
Bên cạnh đó, vị chuyên gia cho rằng tư duy quản lý cũng phải thay đổi để theo kịp các mô hình tài chính mới như fintech, blockchain, tài sản số hay AI (trí tuệ nhân tạo) trong tài chính. Tư duy “cấm để quản lý rủi ro” cần được chuyển sang “quản trị rủi ro để cho phép đổi mới”.
Phó Chủ tịch Cơ quan điều hành Trung tâm Tài chính quốc tế tại TPHCM cũng cho rằng, bài toán mang tính sống còn trong giai đoạn đầu của bất kỳ trung tâm tài chính quốc tế nào là chuyển hóa được các cơ chế, chính sách, tuyên bố, ký kết thành giao dịch thực, dòng vốn thực và thanh khoản thị trường.
“Trong tài chính quốc tế, niềm tin của nhà đầu tư không đến từ các tuyên bố, mà đến từ việc họ nhìn thấy thị trường đang vận hành thật sự. Muốn chuyển các cam kết vốn thành dòng vốn thực, TPHCM cần giải quyết đồng thời ba bài toán về thể chế thực thi, hệ sinh thái giao dịch và nguồn tài sản đủ hấp dẫn để dòng vốn có thể “neo” vào”, chuyên gia nêu góc nhìn.
PGS. TS Nguyễn Hữu Huân cũng phân tích, điểm cốt lõi của Trung tâm Tài chính quốc tế tại TPHCM là các cơ chế, chính sách, vận hành cần được thiết kế như một “nền tảng tài chính cho phát triển”. Đây là nơi tài chính gắn trực tiếp với hạ tầng, đổi mới sáng tạo và tăng trưởng dài hạn của thành phố.
Thành công của trung tâm tài chính sẽ không chỉ đo bằng lượng vốn đi qua hệ thống, mà bằng việc nó có giúp TPHCM giải quyết bài toán phát triển đô thị, hạ tầng và chuyển đổi số hiệu quả hơn hay không. Nếu làm được điều đó, VIFC – HCMC có thể trở thành động lực tăng trưởng chiến lược cho cả thành phố và nền kinh tế Việt Nam trong nhiều thập niên tới.
“Không có trung tâm tài chính quốc tế nào hình thành trong một vài năm. Singapore mất hàng chục năm để xây dựng vị thế hiện nay, Dubai cũng trải qua gần 2 thập niên cải cách liên tục, TPHCM cũng sẽ cần một hành trình dài như vậy. Nếu ngay từ bây giờ chúng ta xây dựng đúng nền tảng về thể chế, công nghệ, nhân lực và thị trường, thì trong 10-20 năm tới, VIFC – HCMC hoàn toàn có thể trở thành một trung tâm tài chính mới nổi có tiếng nói ngày càng lớn trong khu vực châu Á”, Phó Chủ tịch Cơ quan điều hành Trung tâm Tài chính quốc tế tại TPHCM tin tưởng.
Nguồn: Báo Dân Trí
