QUẢNG TRỊ – Mỗi mùa kê bên sông Son không chỉ mang lại cho người dân địa phương nguồn thu nhập cao mà đang mở ra thêm hướng đi mới cho vùng này.
Miền Trung mùa này cái nắng như đơm mật vàng vào những bông kê (còn được gọi là cây kiên) trĩu lưỡi câu.
Ông Ngô Văn Nam (thôn Khương Hà 2, xã Bố Trạch, Quảng Trị), nhanh tay thu hoạch những bông kê chín vàng, gom vào từng bao tải để mang về nhà, cho biết: “Vùng ruộng bên sông Son này có diện tích trồng kê lớn nhất tỉnh. Mỗi năm một vụ, cây kê mang lại cho bà con nông dân nguồn thu nhập cao”.
Bén đất đã ngót chục năm
Sông Son bắt nguồn từ động Phong Nha – nằm trong Di sản thiên nhiên thế giới Vườn quốc gia Phong Nha – Kẻ Bàng. Sông dài hơn 35 km, với những nhánh lưu vực chảy qua những cánh rừng nguyên sinh, đi qua khu vực động Phong Nha, rồi uốn lượn qua những vùng quê xanh ngút ngàn để nhập vào sông Gianh xuôi ra biển.
Đoạn sông Son chảy qua xã Hưng Trạch cũ (nay là xã Bố Trạch) khá bằng phẳng, hai bên bờ sông là những vùng bãi lớn nhỏ nối nhau. Mỗi năm, sau vài trận lũ, nước thượng nguồn đổ về bồi đắp phù sa cho vùng bãi, tạo nên những cánh đồng cho bà con canh tác các loại rau màu, cây lương thực ngắn ngày…
Nhiều bà con ở vùng cho hay, chỉ chờ cho mùa lũ qua đi, chờ cho những bùn đất hết nhão nhoét là cả vùng bãi bồi vào mùa canh tác.
Ông Ngô Văn Nam cho biết, gia đình được chia hơn 2 sào (tương đương hơn 1.000m²) ở vùng bãi. Bao đời nay, trên vùng đất này, bà con trong vùng thường luân phiên trồng ngô, lạc, đậu xanh… “Trồng loại nào cũng bén, cũng xanh tốt bởi đất bãi màu mỡ phù sa”, ông Nam chia sẻ.
Cách đây khoảng 7-8 năm, có người mang giống kê vàng (kê đuôi chồn) về trồng thử trên đất bãi bồi. Kết quả cho thấy cây kê phát triển tốt, bông dài, hạt mẩy, năng suất cao, lại dễ canh tác. Từ đó, người dân vùng này dần chuyển sang trồng kê. “Bây giờ, nơi bãi bồi cao hoặc diện tích bờ thửa nhỏ thì bà con trồng ngô để phục vụ chăn nuôi, còn lại thì trồng kê hết cả. Cứ thế, dải đất ven sông Son thành vùng canh tác kê lớn nhất trong tỉnh”.
Thôn Khương Hà 2 được xác định là vùng đệm di sản nên rất có tiềm năng về phát triển du lịch gắn với nông thôn. Theo chị Võ Thị Mai, Trưởng thôn Khương Hà 2, hiện có nhiều hộ dân canh tác kê với diện tích hơn 10 ha.
Canh tác kê cũng có thời gian 3 tháng như lúa ngắn ngày. Thường thì vào khoảng tháng 1, bà con gieo hạt giống trên ruộng. Sau 3 tháng gieo trồng, những ruộng kê chín vàng là đến kỳ thu hoạch. Cây cao gần đến đầu người, bông kê trĩu hạt từng chuỗi ngắn tạo thành bông. Bông vàng óng, cong xuống như đuôi chồn, lá cây, thân cây, bông chín đều có màu vàng dịu. Cánh đồng kê chín như một tấm thảm khổng lồ, vàng rực, óng ả.
Niềm vui với những mùa vàng
Người dân vùng Khương Hà cho biết, cây kê dễ trồng, ít sâu bệnh, chi phí đầu tư thấp, mang lại hiệu quả kinh tế cao. Tuy nhiên, khi trồng kê, đòi hỏi nhiều công chăm sóc, nhất là khâu dặm tỉa và làm cỏ. Hơn nữa, với cây kê, bà con chỉ có thể thu hoạch thủ công nên khá vất vả.
Chị Nguyễn Thị Xuân (thôn Khương Hà 2), cho biết, khâu thu hoạch kê cũng khá kỳ công. Kê chín, bà con dùng dao, liềm cắt từng bông. Sau đó bông kê được đập, đạp (kiểu như tuốt lúa) để tách hạt kê ra. Tiếp đến, bà con dùng nong, nia, dần, sàng để sảy từng mớ sao cho tách lấy phần hạt chắc. Sản phẩm đó sau khi phơi nắng 2-3 ngày (tùy thời tiết) là có thể cất trữ hoặc bán cho thương lái.
“Với giá bán khoảng 30 nghìn đồng/kg, năng suất trên 2 tạ/sào như năm nay thì mỗi sào kê mang lại cho người dân 5-6 triệu đồng/vụ. So với các loại cây trồng truyền thống khác như ngô, lạc, thì cây kê cho hiệu quả kinh tế cao gấp đôi, chưa kể canh tác cũng dễ hơn”, bà Xuân nói.
Bà Võ Thị Mai, Trưởng thôn Khương Hà 2, cho hay, vùng trồng kê ở bờ bãi của cả thôn Khương Hà 1, 2, 3, 4… có tổng diện tích khoảng 27 ha. Trong đó, thôn Khương Hà 2 có diện tích nhiều hơn cả. “Tính ra, mỗi hecta trồng kê cũng cho thu nhập từ 100-120 triệu đồng. Đây là nguồn thu nhập ổn định cho nhiều hộ dân ven sông. Vài năm gần đây, nhu cầu thị trường tăng nên diện tích trồng kê tại vùng Hưng Trạch, xã Bố Trạch được mở rộng dần”, chị Mai cho hay.
Cũng theo bà Mai, vụ kê tới, thôn sẽ vận động bà con dồn diện tích liền kề để trồng kê theo từng thửa và tạo đường đi thuận tiện cho thu hoạch.
“Không chỉ nhìn nhận đây là loại cây trồng thế mạnh trong sản xuất nông nghiệp đối với vùng cư dân ven sông, chúng tôi còn phát hiện tiềm năng mới mà cây trồng này mang lại cho du lịch địa phương. Vào mùa thu hoạch, cánh đồng kê chín vàng rực dưới nắng đầu hè đang là điểm đến ngắm cảnh, checkin, chụp ảnh lưu niệm thu hút nhiều du khách trong hành trình du lịch vùng di sản Phong Nha – Kẻ Bàng”, chị Mai phấn khởi nói.
Giống kê vàng, tên khoa học Setaria italica, là cây lương thực cổ xưa, giàu dinh dưỡng. Hạt kê thường được dùng để chế biến thành các món như: chè, cháo, xôi, cơm, sữa, bánh đa… Kê còn được sử dụng để làm hạt ngũ cốc dinh dưỡng cho trẻ em.
Nguồn: Báo Nông Nghiệp & Môi Trường
