Xuyên suốt dòng chảy lịch sử dân tộc, nông nghiệp luôn đóng vai trò là nền tảng cốt yếu, là ‘bệ đỡ’ kiên cường.
Xuyên suốt dòng chảy lịch sử dân tộc, nông nghiệp luôn đóng vai trò là nền tảng cốt yếu, là “bệ đỡ” kiên cường giúp kinh tế quốc dân đứng vững trước những cơn sóng gió khó lường của thời cuộc.
Dù trong lửa đạn chiến tranh, giữa thiên tai khắc nghiệt hay giữa những cuộc khủng hoảng toàn cầu, khu vực nông thôn và người nông dân vẫn âm thầm gánh vác những trọng trách lịch sử hết sức lớn lao. Thực tế đã chứng minh: khi các trụ cột kinh tế khác rơi vào chao đảo, nông nghiệp chính là điểm tựa cuối cùng đảm bảo sự sinh tồn của xã hội.
Nông thôn – “vùng đệm” an sinh bền bỉ
Trong cơn đại dịch COVID-19, khi các đô thị lớn tê liệt và chuỗi cung ứng đứt gãy, làn sóng hàng triệu người lao động hồi hương đã minh chứng cho giá trị cứu cánh của nông thôn. Nông thôn không chỉ là nơi cưu mang con người bằng mảnh vườn, ao cá mà còn bằng tình làng nghĩa xóm, tinh thần tương thân tương ái gắn kết.
Ở đó, người dân có thể dựa vào mảnh vườn, thửa ruộng, ao cá; có thể tìm thấy sự sẻ chia từ cộng đồng làng xóm. Những giá trị truyền thống như tình làng nghĩa xóm, tinh thần tương thân tương ái đã trở thành nguồn lực vô hình nhưng vô cùng quan trọng, giúp người dân vượt qua khó khăn. Không một hệ thống an sinh hiện đại nào có thể thay thế hoàn toàn vai trò này của nông thôn.
Thực tiễn ấy một lần nữa khẳng định rằng: nông thôn không chỉ là không gian sản xuất, mà còn là nền tảng xã hội bền vững, là “vùng đệm” an sinh trong những tình huống khẩn cấp.
Bài học lịch sử: An ninh lương thực là vấn đề sống còn
Dân tộc Việt Nam từng trải qua những bài học đau thương về thiếu đói, mà điển hình là Nạn đói năm 1945 khiến hơn hai triệu người thiệt mạng. Thảm họa ấy không chỉ là ký ức lịch sử, mà còn là lời cảnh tỉnh sâu sắc về tầm quan trọng của an ninh lương thực.
Trong những năm kháng chiến, tại Thái Bình – vùng quê lúa giàu truyền thống, khẩu hiệu “Quân không thiếu một người, thóc không thiếu một cân” đã trở thành biểu tượng cho tinh thần đóng góp của người nông dân. Họ không chỉ sản xuất lương thực mà còn trực tiếp tham gia vào sự nghiệp bảo vệ Tổ quốc, tạo nên hậu phương vững chắc cho tiền tuyến.
Từ quá khứ đến hiện tại, một chân lý không thay đổi: khi lương thực bị đe dọa, mọi thành tựu phát triển đều trở nên mong manh. Do đó, bảo đảm an ninh lương thực không chỉ là nhiệm vụ kinh tế, mà còn là vấn đề chiến lược quốc gia.
Thách thức mới từ biến động toàn cầu
Ngày nay, nông nghiệp Việt Nam không còn là ốc đảo tự cung tự cấp mà đã gắn chặt với thị trường thế giới. Những xung đột tại Trung Đông hay sự tăng giá nhiên liệu toàn cầu lập tức tác động đến chi phí sản xuất, phân phối nông sản trong nước.
Những yếu tố đó cho thấy nông nghiệp không còn là lĩnh vực “tự cung tự cấp” thuần túy, mà đã gắn chặt với thị trường và chịu tác động trực tiếp từ các biến động toàn cầu. Trong bối cảnh đó, người nông dân vốn là lực lượng dễ bị tổn thương lại tiếp tục phải gánh chịu những rủi ro lớn nhất.
Người nông dân – sự cống hiến thầm lặng và nghịch lý thu nhập
Người nông dân là lực lượng nòng cốt giữ gìn sự ổn định xã hội, nhưng họ vẫn đang chịu nhiều thiệt thòi. Nghịch lý ở chỗ: người tạo ra nguồn sống cho xã hội lại là tầng lớp có thu nhập thấp và chịu rủi ro cao nhất từ thiên tai, dịch bệnh đến điệp khúc “được mùa mất giá”.
Sự chênh lệch giữa công sức bỏ ra và giá trị nhận lại đòi hỏi những giải pháp căn cơ. Bên cạnh đó, họ còn là lực lượng chủ chốt trong thế trận quốc phòng toàn dân, là “phên dậu” bảo vệ chủ quyền quốc gia từ sớm, từ xa bằng chính tình yêu đất đai làng xóm.
Nâng tầm “tam nông” trong kỷ nguyên số
Chiến lược “Tam nông” cần những bước đột phá để phù hợp với kỷ nguyên số. Việc đẩy mạnh chuyển đổi số, ứng dụng AI và dữ liệu lớn là chìa khóa để nâng cao năng suất và dự báo thị trường.
Nông dân phải được hỗ trợ tiếp cận công nghệ và thương mại điện tử để xóa nhòa khoảng cách với đô thị. Đồng thời, cần xây dựng chuỗi giá trị bền vững, thúc đẩy hợp tác xã kiểu mới và thiết lập các hệ thống bảo hiểm nông nghiệp để bảo vệ người sản xuất. Cải thiện đời sống nông dân phải là trọng tâm của mọi chính sách phát triển.
Phát huy vai trò “tam nông” trong kỷ nguyên số
Trước hết, cần đẩy mạnh chuyển đổi số trong nông nghiệp. Việc ứng dụng công nghệ thông tin, trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn vào sản xuất sẽ giúp nâng cao năng suất, giảm chi phí và tăng khả năng dự báo thị trường. Nông dân cần được hỗ trợ tiếp cận công nghệ, từ khâu sản xuất đến tiêu thụ sản phẩm.
Bên cạnh đó, cần phát triển hạ tầng số ở nông thôn, bảo đảm kết nối internet rộng khắp, tạo điều kiện cho người dân tham gia vào các nền tảng thương mại điện tử. Điều này không chỉ giúp mở rộng thị trường tiêu thụ nông sản mà còn góp phần thu hẹp khoảng cách giữa nông thôn và đô thị.
Một yêu cầu quan trọng khác là xây dựng chuỗi giá trị nông nghiệp bền vững. Nông sản cần được gắn với chế biến, bảo quản và phân phối hiện đại, hạn chế tình trạng phụ thuộc vào thương lái hoặc thị trường ngắn hạn. Đồng thời, cần phát triển các hợp tác xã kiểu mới, tăng cường liên kết giữa nông dân và doanh nghiệp.
Về mặt chính sách, cần có cơ chế bảo vệ người nông dân trước rủi ro, như bảo hiểm nông nghiệp, quỹ bình ổn giá, hỗ trợ tín dụng ưu đãi. Việc nâng cao thu nhập và cải thiện đời sống cho người nông dân phải được đặt ở vị trí trung tâm của quá trình phát triển.
Lời kết
Từ những bài học lịch sử đến thực tiễn hiện nay, có thể khẳng định rằng nông nghiệp luôn là trụ đỡ của nền kinh tế Việt Nam trong mọi biến động. Nông thôn là nền tảng ổn định xã hội, còn người nông dân là lực lượng cốt lõi làm nên sức mạnh của đất nước.
Trong bối cảnh thế giới nhiều bất ổn, việc phát triển nông nghiệp, chăm lo cho nông dân và xây dựng nông thôn mới càng trở nên cấp thiết. Đây không chỉ là nhiệm vụ kinh tế, mà còn là yêu cầu chiến lược nhằm bảo đảm an ninh quốc gia và phát triển bền vững.
Quan tâm đúng mức đến “tam nông” chính là đầu tư cho tương lai của đất nước. Khi người nông dân được bảo đảm đời sống, khi nông thôn phát triển hiện đại, khi nông nghiệp vận hành hiệu quả, thì nền kinh tế quốc dân mới có thể đứng vững trước mọi thử thách của thời đại.
Nguồn: Báo Nông Nghiệp & Môi Trường
