Trong sản xuất, việc liên kết từ sản xuất đến bao tiêu sản phẩm cho người dân đóng vai trò quyết định, đặc biệt với cây ca cao đòi hỏi yêu cầu kỹ thuật.
Người trồng ca cao yên tâm
Gia đình anh Phạm Tuấn Sơn, thôn 3, xã Ea Kar, tỉnh Đắk Lắk có 1,2 ha trồng ca cao. Theo anh Sơn, do điều kiện thổ nhưỡng không được tốt bằng các vùng khác, mặt khác cuối năm thường xuất hiện mưa kéo dài nếu trồng cà phê sẽ ảnh hưởng đến khâu thu hoạch và phơi sấy, năng suất cà phê cũng không cao nên nhiều hộ dân tại địa phương ngoài cây cà phê còn chọn trồng cây điều và cây trồng khác. Do cây điều hiệu quả kinh tế không cao, sau khi tìm hiểu và được hướng dẫn, năm 2010, anh Sơn đã chuyển sang trồng 1,2 ha cây ca cao.
“Gia đình tôi trồng ca cao dưới tán điều nên trong 3 năm đầu kiến thiết vườn cây nhưng vẫn có thu hoạch, khi vườn cây ca cao cho trái và khép tán thì mới chặt bỏ điều. Trồng ca cao rất nhàn, do là cây thân gỗ, bộ rễ ăn sâu vào lòng đất nên mùa khô không phải tưới nhiều như cây cà phê. Việc chăm sóc chủ yếu là tỉa cành, tạo tán và bơm thuốc phòng trừ nấm và sâu bệnh”, anh Phạm Tuấn Sơn nói.
Theo anh Sơn, trước đây ở địa phương phong trào người dân trồng cây ca cao rất mạnh bởi điều kiện thổ nhưỡng, khí hậu, tuy nhiên sau một thời gian giá ca cao quả tươi thấp nên nhiều hộ gia đình đã chặt bỏ để trồng các loại cây khác. “Nếu chạy theo giá cả thị trường thì điệp khúc trồng chặt luôn lặp đi, lặp lại với người nông dân. Do đó, thay vì chặt bỏ, tôi vẫn chăm sóc vườn cây thật tốt để đạt năng suất cao và quyết định của tôi đến thời điểm này là đúng đắn bởi thời gian qua giá quả ca cao tươi rất ổn định ở mức cao”, anh Sơn chia sẻ.
Đặc biệt, từ năm 2023 đến nay, gia đình anh Phạm Tuấn Sơn đã ký kết hợp tác với Công ty TNHH Cacao Land (trụ sở tại Đắk Lắk). Việc liên kết với công ty đã giúp anh Sơn nắm bắt quy trình kỹ thuật chăm sóc vườn cây tốt hơn, nhờ vậy ca cao ít nấm bệnh và năng suất cao hơn, sản phẩm có bao nhiêu được công ty thu mua hết bấy nhiêu. “Năng suất vườn ca cao nhà tôi đạt khoảng 25 tấn quả tươi/ha/năm. Với giá bán bình quân từ 8.000 – 12.000 đồng/kg, nên mỗi năm trừ chi phí, mỗi ha còn lãi trên 200 triệu đồng”, anh Sơn phấn khởi.
Trước đầu ra ổn định và hiệu quả kinh tế cây ca cao mang lại, tháng 7 vừa qua qua anh Sơn tiếp tục trồng thêm 0,5ha ca cao từ đất trồng điều. Đợt trồng mới này gia đình anh Sơn được Công ty TNHH Cacao Land hỗ trợ toàn bộ cây giống cũng như hướng dẫn kỹ thuật, trồng chăm sóc ngay từ ban đầu, nhờ vậy vườn cây phát triển rất tốt. “Liêt kết với công ty chúng tôi được hỗ trợ cây giống, quy trình canh tác và bao tiêu sản phẩm nên rất yên tâm đầu tư”, anh Phạm Tuấn Sơn chia sẻ.
Còn anh Đoàn Ngọc Anh, xã Ea Bá, tỉnh Đắk Lắk cho biết, một số hộ trong xã trồng ca cao trước đây đang cho thu hoạch có nguồn thu nhập rất ổn định, ca cao lại cho thu hoạch 8 – 9 tháng/năm nên có tiền tiêu quanh năm. Đặc biệt, Công ty TNHH Cacao Land về địa phương liên kết với những hộ trồng mới, cấp cây giống, cam kết thu mua sản phẩm nên rất yên tâm. Do vậy, gia đình tôi đã quyết định chuyển sang trồng loại cây này và được công ty hỗ trợ cây giống tháng 3/2026 để trồng trên điện tích gần 1ha.
“Nhà tôi là một trong 23 hộ ở 4 xã phía đông tỉnh Đắk Lắk được Công ty TNHH LPF Fund và Công ty TNHH Cacao Land hỗ trợ cây giống đợt tháng 3 vừa qua. Hy vọng, sau 3 – 4 năm nữa cây ca cao sẽ đem lại nguồn thu nhập ổn định cho người dân chúng tôi để không còn lo cảnh trồng chặt, hay được mùa mất giá”, anh Đoàn Ngọc Anh chia sẻ.
Liên kết hướng phát triển tất yếu
Ông Nguyễn Văn Kiên, Phó Giám đốc Trung tâm Cung ứng dịch vụ công xã Ea Knốp (tỉnh Đắk Lắk), người từng gắn bó với cây ca cao từ những ngày đầu trồng ở Đắk Lắk cho biết, 5 năm trở lại đây, thị trường ca cao sôi động hơn, giá trị sản xuất ngày càng gia tăng nên giá quả tươi cũng luôn ổn định, do vậy người dân đã quay trở lại trồng mới. Đặc biệt, nhờ có sự tham gia của Công ty TNHH LPF Fund và Công ty TNHH Cacao Land trong việc mở rộng thị trường, diện tích và vùng sản xuất, đây là điều kiện rất tốt để người dân đầu tư. Bởi, phát triển vùng nguyên liệu luôn cần có doanh nghiệp đồng hành cùng bà con.
“Công ty TNHH LPF Fund và Công ty TNHH Cacao Land hỗ trợ cây giống để người dân phát triển vùng nguyên liệu, vừa hướng dẫn kỹ thuật và đứng ra thu mua sản phẩm. Qua đó, người dân được hỗ trợ sản xuất theo quy trình, bộ giống chuẩn và có đầu ra cho sản phẩm, đây là cơ hội để những vùng trồng ca cao hiện có và các vùng tiềm năng xung quanh phát triển, mở rộng diện tích”.
Cũng theo ông Nguyễn Văn Kiên, xã Ea Knốp hiện có khoảng 200 ha ca cao, sản lượng hằng năm khoảng trên 3.000 tấn quả tươi. Trong năm 2026, với sự hỗ trợ về giống, kỹ thuật và cam kết thu mua sản phẩm từ Công ty TNHH Cacao Land diện tích cây ca cao của địa phương tăng thêm trên 50 ha. Theo kế hoạch phát triển vùng nguyên liệu của địa phương, đến năm 2030, diện tích ca cao trên địa bàn xã phấn đấu đạt từ 700 – 1.000 ha.
Chuyên gia ca cao Phạm Hồng Đức Phước, nguyên cán bộ Đại học Nông lâm TP. HCM cho biết, bên cạnh việc lựa chọn vùng trồng có lợi thế cạnh tranh, kỹ thuật canh tác là yếu tố quan trọng để phát triển ca cao. Theo ông Phước, cây ca cao có những đặc tính khác biệt so với nhiều loại cây trồng khác nên cần được chuyển giao kỹ thuật kỹ lưỡng, thay vì áp dụng kinh nghiệm canh tác.
“Nếu không được chuyển giao kỹ thuật kỹ lưỡng mà vẫn dùng kiến thức của những cây trồng khác để áp dụng cho ca cao thì khả năng thành công rất thấp. Theo quan điểm của tôi, nếu giải quyết được hai yếu tố về lựa chọn vùng trồng và kỹ thuật thì cây ca cao có nhiều tiềm năng phát triển bền vững”, chuyên gia Phạm Hồng Đức Phước nói và cho biết, nếu có doanh nghiệp đồng hành, người dân không chỉ có đầu ra cho sản phẩm mà còn có thêm điều kiện tiếp cận kiến thức khoa học kỹ thuật. Khác với các chương trình khuyến nông triển khai theo từng đợt, doanh nghiệp có thể đi cùng người dân trong cả quá trình sản xuất. Sự đồng hành giữa doanh nghiệp và người dân vì thế sẽ lâu dài, ổn định hơn.
Bà Đoàn Thị Kim Xuyến, Giám đốc Công ty TNHH Cacao Land cho biết, vùng nguyên liệu ca cao tại xã Ea Kar hiện có gần 200 ha, trong đó có những vườn đã duy trì ổn định hơn mười năm cho thấy hiệu quả kinh tế của cây trồng này. Theo bà Xuyến, vùng Tây Nguyên và Duyên hải Nam Trung Bộ có điều kiện tốt để phát triển ca cao, tuy nhiên, giai đoạn đầu, việc phát triển cây trồng này chưa có sự chuẩn hóa, đồng bộ từ cây giống, kỹ thuật đến sơ chế, chế biến và thị trường. Điều này khiến cây ca cao dần bị mai một tại một số địa phương.
Thời gian tới, Công ty TNHH Cacao Land sẽ đồng hành cùng bà con phục hồi những vườn ca cao trước đây, đồng thời xây dựng phương án phát triển vùng trồng tập trung về phía đông, hướng đến đưa ca cao trở thành cây trồng có tiềm năng kinh tế tại khu vực phía đông tỉnh Đắk Lắk nói riêng và Tây Nguyên, Nam Trung bộ nói chung.
Để phát triển vùng nguyên liệu, từ đầu năm 2026 đến nay Công ty TNHH Cacao Land đã phối hợp với khuyến nông và chính quyền các địa phương thuộc tỉnh Đắk Lắk, Lâm Đồng hỗ trợ cây giống, hướng dẫn kỹ thuật và bao tiêu trái tươi cho người dân. Tổng diện tích công ty cấp phát cây giống và đầu tư mới hơn 100 ha.
“Việc hỗ trợ nhằm giúp bà con giảm chi phí đầu tư ban đầu, đồng thời khắc phục những hạn chế về kỹ thuật, nhất là khâu giống, lên men, phơi sấy. Đây cũng là những nguyên nhân khiến chất lượng hạt ca cao chưa đạt yêu cầu, giá trị sản phẩm thấp”, bà Xuyến nói và cho biết, trong năm 2026, Công ty TNHH Cacao Land đã ký biên bản ghi nhớ với UBND tỉnh Đắk Lắk về định hướng phát triển lâu dài, bền vững và xây dựng chuỗi giá trị từ ca cao, đồng thời đã đăng ký dự án Khu phức hợp Logistics ca cao và Chocolate.
“Dự án hướng đến hoàn thiện chuỗi giá trị đồng bộ từ cây giống, sơ chế, chế biến thô, chế biến sâu đến đa dạng hóa các sản phẩm từ ca cao và chocolate. Đồng thời, tận dụng phụ phẩm để phát triển thành những sản phẩm có giá trị khác, góp phần phát triển vùng nguyên liệu ca cao bền vững cho bà con tại địa phương và khu vực”, bà Đoàn Thị Kim Xuyến chia sẻ.
Bà Đoàn Thị Kim Xuyến, Giám đốc Công ty TNHH Cacao Land: “Để xây dựng hệ sinh thái ca cao bền vững, chúng tôi định hướng xây dựng vườn đầu dòng, kiểm soát và chọn lọc các giống mới, sản xuất giống chất lượng cao, đồng thời hình thành khu bảo tồn nguồn gen, hợp tác thu mua trái ca cao tươi thay vì hạt khô hoặc hạt ướt như trước đây. Hình thức thu mua này giúp tận dụng vỏ trái, mật rỉ và cơm nhầy ca cao để phát triển các sản phẩm khác. Đối với vùng trồng mới, công ty định hướng phát triển ca cao xen với cây công nghiệp lâu năm”.
Nguồn: Báo Nông Nghiệp & Môi Trường
