Trong bối cảnh Cách mạng công nghiệp lần thứ tư diễn ra mạnh mẽ, chuyển đổi số và chuyển đổi xanh đang trở thành hai trụ cột định hình mô hình tăng trưởng mới.
Tại hội thảo “Chuyển đổi số – xanh: Động lực phát triển doanh nghiệp trong kỷ nguyên mới”, các chuyên gia nhận định hai quá trình chuyển đổi số và chuyển đổi xanh không tách rời mà đang hội tụ thành “chuyển đổi kép” – xu hướng tất yếu của nền kinh tế hiện đại.
Hơn 60% doanh nghiệp Việt vẫn ở vạch xuất phát
Theo TS Mạc Quốc Anh, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa TP Hà Nội, công nghệ số chính là công cụ then chốt giúp hiện thực hóa mục tiêu phát triển xanh. Thông qua số hóa, doanh nghiệp có thể tối ưu quản trị tài nguyên, tiết kiệm năng lượng, giảm chi phí và nâng cao hiệu quả sản xuất, đồng thời đáp ứng các yêu cầu ngày càng khắt khe về minh bạch chuỗi cung ứng, tiêu chuẩn xanh và tiêu chí ESG trong thương mại toàn cầu.
Xu hướng chuyển đổi kép cũng phản ánh sự dịch chuyển sâu sắc của kinh tế thế giới. Kinh tế số hiện chiếm khoảng 15% GDP toàn cầu và dự báo đạt 25% vào năm 2030, trong khi các lĩnh vực như năng lượng sạch, kinh tế tuần hoàn và công nghệ xanh đang trở thành động lực tăng trưởng dài hạn. Điều này mở ra cơ hội lớn để doanh nghiệp tiếp cận thị trường tài chính xanh toàn cầu với quy mô ước tính hơn 50 nghìn tỷ USD vào năm 2030.
Tuy nhiên, quá trình chuyển đổi không tránh khỏi những rào cản, đặc biệt là chi phí đầu tư ban đầu cao, thiếu hụt nhân lực chất lượng cao và hạn chế về năng lực quản trị. Dù vậy, lợi ích mang lại là rất rõ rệt khi chuyển đổi số có thể giúp doanh nghiệp tăng năng suất lao động từ 20-30% và giảm chi phí vận hành từ 15-20%.
Thực tiễn tại Việt Nam cho thấy, quá trình này vẫn đang ở giai đoạn đầu. Ông Mạc Quốc Anh cho rằng, trong khoảng 900.000 doanh nghiệp đang hoạt động, 97% là doanh nghiệp nhỏ và vừa, nhưng mới có khoảng 60% ứng dụng công nghệ số ở mức cơ bản, 20% có chiến lược rõ ràng và chỉ khoảng 5% đạt mức chuyển đổi toàn diện. Ở khía cạnh chuyển đổi xanh, khoảng 40% doanh nghiệp quan tâm đến tiêu chuẩn ESG, song chỉ khoảng 10% triển khai các mô hình sản xuất xanh quy mô lớn.
Chuyển đổi kép là mệnh lệnh để sinh tồn
Trong bối cảnh đó, các đại biểu nhận định giai đoạn 2026-2030 sẽ là thời kỳ tăng tốc, đưa chuyển đổi kép đi vào thực chất. Theo ThS. Phạm Thị Trúc Hoa Quỳnh (Viện Chiến lược và Chính sách kinh tế – tài chính, Bộ Tài chính), doanh nghiệp cần chủ động tích hợp yếu tố bền vững ngay trong chiến lược chuyển đổi số, đồng thời nâng cao năng lực tài chính, tuân thủ tiêu chuẩn và mở rộng hợp tác công nghệ để đáp ứng yêu cầu toàn cầu.
Theo ThS. Phạm Thị Trúc Hoa Quỳnh (Viện Chiến lược và Chính sách kinh tế – tài chính, Bộ Tài chính), nếu như giai đoạn 2021-2025 là thời kỳ đánh dấu bước khởi động và định hình của chuyển đổi kép thì giai đoạn 2026-2030 chính là giai đoạn tăng tốc và đi vào thực chất, buộc các doanh nghiệp phải chuyển đổi mạnh mẽ hơn theo phương châm mạnh về tài chính, rõ về tiêu chuẩn, nhanh về thể chế và mở về công nghệ và hợp tác nhằm đáp ứng các tiêu chuẩn toàn cầu.
Để thực hiện hiệu quả chuyển đổi số – xanh trong giai đoạn 2026-2030, ThS. Phạm Thị Trúc Hoa Quỳnh cho rằng, doanh nghiệp Việt Nam cần chủ động tích hợp yếu tố bền vững ngay trong chiến lược chuyển đổi số, qua đó tận dụng cơ hội kinh doanh mới, đồng thời tạo giá trị cho xã hội và môi trường.
Trong khi đó, Nhà nước cần hoàn thiện đồng bộ khung thể chế và chính sách, bao gồm cơ chế hỗ trợ doanh nghiệp, lộ trình áp dụng các công cụ kinh tế như thuế carbon, cũng như phát triển mạnh thị trường tài chính xanh với các kênh tín dụng xanh, trái phiếu xanh và chính sách ưu đãi đầu tư công nghệ sạch.
Song song với đó, việc nâng cao nhận thức và tăng cường hỗ trợ doanh nghiệp, đặc biệt là khu vực doanh nghiệp nhỏ và vừa, trong tiếp cận công nghệ, nguồn vốn và đào tạo nhân lực được xem là yếu tố then chốt. Các mô hình như nông nghiệp công nghệ cao, nông nghiệp thông minh, truy xuất nguồn gốc và kinh tế tuần hoàn đang cho thấy hiệu quả rõ rệt trong việc nâng cao giá trị và năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp.
Trong bối cảnh Việt Nam cam kết đạt phát thải ròng bằng “0” vào năm 2050 và hội nhập sâu vào chuỗi cung ứng toàn cầu, chuyển đổi số và chuyển đổi xanh không còn là xu hướng lựa chọn mà đã trở thành yêu cầu bắt buộc nếu doanh nghiệp muốn phát triển bền vững.
Nguồn: Báo Nông Nghiệp & Môi Trường
